Innlán

• Hver er munurinn á verðtryggðum og óverðtryggðum innlánsreikningum?

  Svar: Verðtryggðir innlánsreikningar bera almennt lægri vexti en óverðtryggðir, en á móti kemur að verðbætur eru greiddar mánaðarlega. Verðbæturnar taka mið af vísitölu neysluverðs og við það heldur sparnaðurinn verðgildi sínu. Hafa ber í huga að lágmarksbinding á verðtryggðum reikningum er þrjú ár.

  Óverðtryggðir innlánsreikningar bera almennt hærri vexti en verðtryggðir reikningarog gefa því hærri raunávöxtun þegar verðbólga er lág. Aðgengi að óverðtryggðum reikningum er gott þar sem binditími er yfirleitt enginn eða skammur. Óverðtryggðir reikningar henta vel þeim sem vilja tryggja góða ávöxtun sparnaðar síns og hafa greiðan aðgang að fjármununum.

• Landsbankinn býður viðskiptavinum uppá að velja milli þess að fá vexti mánaðarleg eða árlega (Landsbækur og Vaxtareikningar), hver er munurinn á þessu?

  Svar: Ávöxtun á þessum reikningum er sú sama þ.e. eftir árið skila þessir reikningar sömu krónutölu en vextir sem eru reiknaðir mánaðarlega eru örlítið lægri en ávöxtun er sú sama. Ef tekið er tillit til fjármagnstekjuskattsins er ávöxtunin lægri á þeim reikningum sem eru með vextina mánaðalega þar sem skatturinn er dreginn frá mánaðarlega og tekinn út úr ávöxtuninni þ.e. ekki greiddir vaxtavextir af þeim hluta. Ef ekki á að nota vextina mánaðarlega er betra að fá þá greidda einu sinni á ári.

• Er sparifé fólks tryggt hjá Landsbankanum?

  Svar: Ríkisstjórn Íslands hefur sent frá sér tilkynningu þar sem fram kemur að innstæður í innlendum viðskiptabönkum, sparisjóðum og útibúum þeirra hér á landi eru að fullu tryggðar.

  Tilkynning frá Ríkisstjórninni

• Eru gjaldeyrisreikningar hjá Landsbankanum líka tryggðir?

  Svar: Gjaldeyrisreikningar flokkast undir innlánsreikninga og eru því tryggðir.

• Er hægt að taka út af verðtryggðum reikningum?

  Svar: Innlegg á verðtryggða innlánsreikninga eru lögum samkvæmt bundin í a.m.k. 36 mánuði og er því ekki hægt að taka út af reikningunum innstæðu sem hefur verið þar í skemmri tíma.

  Þegar innborgun á verðtryggðum reikningi er laus þá er hún laus í einn mánuð og ef ekki er tekið út binst innborgunin aftur í 6 mánuðum að lausnarmánuðinum meðtöldum og er framvegis laus á 6 mánaða fresti þ.e. einn mánuður laus og næstu 5 bundnir og er það í samræmi við reglur Seðlabankans um verðtryggð innlán.

Efst á síðu

Sjóðir og hlutabréf

• Eru einhverjir sjóðir eingöngu í ríkisskuldabréfum?

  Svar: Já, í boði eru 6 skuldabréfasjóðir sem fjárfesta eingöngu í ríkisskuldabréfasjóðum, Reiðubréf ríkistryggð, Sparibréf stutt, Sparibréf meðallöng, Sparibréf óverðtryggð, Sparibréf verðtryggð og Sparibréf löng.

• Hver er munurinn á inneign á sparireikningi og eign í verðbréfasjóði?

  Svar: Eigandi innstæðu á sparireikningi á beina kröfu um endurgreiðslu á viðkomandi bankastofnun.

  Viðskiptavinir sem eiga hlut í verðbréfasjóði eiga hlutfallslega kröfu á þær eignir sem verðbréfasjóðurinn á. Þeir eiga því kröfu á fjölda fjármálastofnana, fyrirtækja og/eða eftir atvikum ríki, sveitarfélög og stofnanir.

  Viðskiptavinir sem eiga hlut í verðbréfasjóði eiga hlutfallslega kröfu á þær eignir sem verðbréfasjóðurinn á. Þeir eiga því óbeina kröfu á ríkið og fjölda sveitafélaga og stofnana, fjármálastofnana og annarra fyrirtækja eftir atvikum í gegnum sjóðinn. fjölda fjármálastofnana, fyrirtækja og/eða eftir atvikum ríki, sveitarfélög og stofnanir.

  Styrkur hvers sjóðs ræðst af undirliggjandi eignum hans, þ.e. fjárhagslegum styrk útgefenda þeirra verðbréfa sem viðkomandi verðbréfasjóður hefur fjárfest í og eftir atvikum þeim veðum sem einstakir útgefendur hafa lagt fram til tryggingar. Staða og afdrif þeirra fjármálafyrirtækja sem reka verðbréfasjóði hafa því ekki með beinum hætti áhrif á verðmæti verðbréfasjóða þar sem efnahagur þeirra er aðskilinn efnahagi viðkomandi fjármálafyrirtækis.

Efst á síðu

Lífeyrissparnaður

• Hvað get ég greitt mikið í viðbótarlífeyrissparnað?

  Svar: Launþegi getur greitt að hámarki 2% eigið framlag af óskattlögðum tekjum. Mótframlag launagreiðanda fer eftir kjarasamningum, er allt að 2% og miðast við 2% framlag launþega.

• Er hægt að taka út viðbótarlífeyrissparnað?

  Svar: Já, viðbótarlífeyrissparnaður er allur laus til útborgunar í eingreiðslu frá 60 ára aldri.

  Fylla þarf út eyðublað í næsta útibúi Landsbankans eða hafa samband í síma 410 4040 og fá slíkt eyðublað sent heim til undirritunar.

• Hvað gerist ef sjóðfélagi fellur frá?

  Svar: Við andlát sjóðfélaga fá erfingjar greitt út að fullu úr séreign þar sem ekki þarf lengur að skipta greiðslum niður á nokkur ár.

  Séreign er hjúskapareign og erfist að fullu skv. erfðalögum.

  50% eignar telst hjúskapareign eftirlifandi maka (miðað við hjónaband) og 50% skiptist skv. reglum erfðalaga, maki fær 1/3 og börn 2/3.

  Til að fá séreign greidda út, þurfa erfingjar eða maki sem hefur leyfi til að sitja í óskiptu búi, að sækja um það skriflega, auk þess að hafa með sér: - Erfðafjárskýrslu - Yfirlit yfir framvindu skipta – Leyfi til setu í óskiptu búi.

• Er hægt að breyta ráðstöfun framtíðariðgjalda?

  Svar: Hægt er að óska eftir að greiða framtíðariðgjöld inn á aðra ávöxtunarleið og þarf þá að fylla út eyðublað í næsta útibúi Landsbankans eða hafa samband í síma 410 4040 og fá slíkt eyðublað sent heim til undirritunar. Flutningur milli leiða Íslenska lífeyrissjóðsins eða annarra leiða Landsbankans er framkvæmdur mánaðarlega. Beiðni sem berst fyrir 10. hvers mánaðar er afgreidd 15. þess mánaðar. Heimilt er að flytja inneign á milli ávöxtunarleiða / sjóða Landsbankans tvisvar á ári með a.m.k. 6 mánaða millibili. Enginn kostnaður er tekinn við flutning milli sjóða Landsbankans.

• Er hægt að taka lögbundinn lífeyrissparnað út?

  Útgreiðsla úr sameign:

  Mánaðarlegur ellilífeyrir er greiddur frá 70 ára aldri til æviloka. Hafi sjóðfélagi valið útgreiðsluleið II, III eða IV hefjast greiðslur úr sameign þó ekki fyrr en greiðslum úr bundinni séreign lýkur. Greiðslur úr frjálsri séreign hefjast í fyrsta lagi við 60 ára aldur. Ef áunnin réttindi til ellilífeyris eru minni en 6.298 kr.* á mánuði er heimilt að greiða lífeyri í einu lagi þá upphæð sem svarar til tryggingafræðilegs virðis lífeyrisréttarins.

  *Miðað við vísitölu neysluverðs 1. jan 2011. Upphæð breytist í samræmi við vísitölu neysluverðs.

  Bundin séreign er laus til mánaðarlegra greiðslna frá 70 ára aldri þar til greiðslur úr sameign hefjast. Ef bundin séreign, er lægri en ca. 1.025.679 kr** er heimilt að greiða hana út í eingreiðslu eftir 70 ára aldur.

  **Miðað við vísitölu neysluverðs 1. jan 2011. Upphæð breytist í samræmi við vísitölu neysluverðs.

• Hvaða ávöxtunarleiðir eru í boði hjá Landsbankanum?

  Svar:

  Verðtryggð eða óverðtryggð lífeyrisbók

  Hentar vel þeim sem vilja ávaxta viðbótarlífeyrissparnaðinn sinn á einföldu og öruggu sparnaðarformi og forðast sveiflur í ávöxtun.

  Lífeyrissparnaður: Val – erlend hlutabréf

  Er fyrir þá sem vilja hafa sinn sparnað í erlendum hlutabréfum. Sveiflur geta verið mjög miklar og hentar þetta eingöngu þeim sem eiga langan tíma eftir af lífeyrissöfnunartíma sínum og þeim sem eru meðvitaðir um að sveiflur geta verið töluverðar.

  Íslenski lífeyrissjóðurinn

  Íslenski lífeyrissjóðurinn býður upp á fjórar ávöxtunarleiðir fyrir lögbundinn líferyrissparnað sjóðsfélaga sína. Hver ávöxtunarleið tekur mið af aldri þess sem sparar en saman mynda þær Lífsbraut Íslenska lífeyrissjóðsins. Sjóðsfélagar færast sjálfkrafa á milli leiðanna Líf I, II, III og IV er þeir eldast. Ávöxtunarleiðirnar eiga bæði við lögbundinn lífeyrissparnað og viðbótarlífeyrissparnað.

• Á ég að halda áfram að greiða framlag til lífeyrissparnaðar?

  Svar: Þetta verður hver og einn að meta út frá sínum forsendum.

  Ástæða er til að árétta að þrátt fyrir það sem á undan er gengið er hagkvæmt að halda áfram viðbótarlífeyrissparnaði enda greiðir vinnuveitandi 2% mótframlag gegn 2% framlagi sjóðfélaga.

  Einnig má vekja athygli á því að 4% framlag til viðbótarlífeyrissparnaðar nemur ekki nema um 2,5% skerðingu á ráðstöfunartekjum. Að sama skapi leiðir 2% framlag til vibótarlífeyrissparnaðar ekki til nema um 1,2% skerðingar á ráðstöfunartekjum.

• Á ég að flytja viðbótarlífeyrissparnað minn úr íslenska lífeyrissjóðnum í aðra ávöxtunarleið?

  Svar: Þar sem enn ríkir nokkur óvissa um hluta eigna hefur Íslenski lífeyrissjóðurinn gripið til sérstakra varúðarniðurfærslna til að gæta jafnræðis milli sjóðfélaga. Vonast er til þess að þessar varúðarniðurfærslur geti að verulegu leyti gengið til baka um leið og rekstarhæfi íslenskra fjármálastofnana og fyrirtækja skýrist. Ástæða er til að vekja athygli á því að sjóðfélagar, sem kjósa að flytja sparnað sinn núna í annað sparnaðarform, geta það á því gengi sem gildir hverju sinni. Þeir eiga hins vegar ekki rétt á hluta í eignum sem kunna að heimtast síðar ef kemur í ljós að minna þarf að færa niður í raun en nú er gert í varúðarskyni.

• Er hægt að segja upp lífeyrissparnaði og flytja til annarra vörsluaðila (sjóða utan Landsbankans)?

  Svar: Viðskiptavinur getur fært viðbótarlífeyrissparnað sinn á milli vörsluaðila. Hann hefur þá samband við nýjan vörsluaðila sem sendir formlega uppsögn á núverandi vörsluaðila. Kostnaður við flutning er 1% af inneign sjóðfélaga, að lágmarki 5.000 kr. Uppsagnarfrestur er tveir mánuðir. Þó ber að hafa í huga að með því að færa núverndi inneign er viðkomandi að fyrirgera rétti sínum hvað varðar varúðarniðurfærsluna, sem þýðir að ef sjóðurinn fær seinna bætur vegna tapsins, fær sjóðfélagi sem færði sig ekki þá uppbót.

• Er lífeyrissparnaður tryggður?

  Svar: Lífeyrissparnaður á Lífeyrisbók Landsbankans nýtur verndar Tryggingarsjóðs innstæðueigenda og fjárfesta. Þeir lífeyrissjóðir sem eru með vörslusamning við Landsbanka Íslands njóta ekki ábyrgðar Tryggingarsjóðs innstæðueigenda og fjárfesta, enda ekki um innlán til banka að ræða. Íslenski lífeyrissjóðurinn er þar með talinn.

• Hvernig er skattaleg meðferð viðbótarlífeyrissparnaðar?

  Svar: Viðbótarlífeyrissparnaður er frádráttarbær frá skattskyldum tekjum við innborgun, en greiddur er af honum tekjuskattur við útborgun. Iðgjöldum er því skilað óskattlögðum í séreignarsparnað, en þegar að útborgun kemur er sparnaðurinn skattlagður eins og hver önnur laun. Þetta þýðir að greiðslu á tekjuskatti er frestað þangað til útborgun hefst og getur launþeginn þá mögulega hagnast með tvennu móti. Annars vegar ef launþeginn á ónýttan persónuafslátt þegar inneignin er tekin út eða ef tekjuskattur hefur lækkað þegar að úttekt kemur.

  Ekki er greiddur fjármagnstekjuskattur vegna þeirra vaxtatekna sem launþeginn ávinnur sér á sparnaðartímanum, né eignarskattur af uppsafnaðari eign. Við fráfall er sparnaðurinn greiddur til erfingja og ekki er greiddur erfðafjárskattur. Ekki er greiddur eignarskattur af inneign af viðbótarlífeyrissparnaði.

• Hvað gerist ef rétthafi verður öryrki?

  Svar: Ef orkutap er metið 100% getur viðkomandi fengið alla innstæðuna greidda á sjö árum. Árleg útborgun lækkar og úttektartími lengist í hlutfalli við lækkun örorkuprósentu.

• Verð ég að greiða viðbótarlífeyrissparnaðinn á sama stað og ég er með lögbundna lífeyrissparnaðinn minn?

  Svar: Nei, það er valfrjálst hvert viðbótarlífeyrissparnaðurinn er greiddur og taka bæði fjármálafyrirtæki og lífeyrissjóðir við viðbótarlífeyrissparnaði.

Efst á síðu

Fyrirframgreiðsla viðbótarlífeyrissparnaðar

• Eru gefnir út launaseðlar vegna fyrirframgreiðslu?

  Já, launaseðlar verða aðgengilegir í netbönkum. Einnig er hægt að óska eftir því sérstaklega að fá launaseðla senda í pósti.

• Hvernig verður útgreiðslu háttað ef inneign sjóðfélaga er lægri en 6.250.000 kr.?

  Í slíkum tilfellum styttist greiðslutíminn hlutfallslega.
  
  Dæmi:
  Upphæð útgreiðslu er 1.000.000 kr. Rétthafi fær þetta úttgreitt á þremur mánuðum eða 416.667 kr fyrstu tvo mánuðina og 166.666 í þriðja og síðasta útgreiðslumánuði.
  
  Upphæð útgreiðslu er 3.000.000 kr. Í þessu tilfelli fær rétthafi þessa fjárhæð greidda á 8 mánuðum. Mánaðarleg útgreiðsla verður 416.667 kr. á mánuði fyrir skatt í 7 mánuði og eftirstöðvar, 83.331 kr., eru greiddar út í 8 mánuðinum. Athugið að greiða þarf tekjuskatt af upphæðinni

• Mun útgreiðsla viðbótarlífeyrissparnaðar hafa áhrif á bætur frá Tryggingastofnun eða atvinnuleysisbætur?

  Útgreiðsla viðbótarlífeyrissparnaðar hefur ekki áhrif á bætur samkvæmt lögum um almannatryggingar og lögum um félagslega aðstoð. Þá hefur útgreiðslan ekki áhrif á greiðslu húsaleigubóta, greiðslu barnabóta eða vaxtabóta og atvinnuleysisbóta.

• Get ég hætt við úttektarferlið eftir að það er hafið?

  Já, það er hægt. Segja þarf upp umsókn um útgreiðslu í útibúi Landsbankans sem tilkynnir það til ríkisskattstjóra, en embættið hefur eftirlit með útgreiðslu viðbótarlífeyrissparnaðar.

• Get ég haldið áfram að greiða inn í sjóðinn á meðan á útgreiðslu stendur?

  Já, útgreiðslan hefur engin áhrif á innborganir í sjóðinn. Það er þó ekki heimilt að taka út viðbótarlífeyrissparnað sem greiddur er inn í sjóðinn eftir 31. desember 2011.

• Er tekin þóknun af tímabundinni úttekt á viðbótarlífeyrissparnaði?

  Nei, ekki verður tekin þóknun af tímabundnum úttektum viðbótarlífeyrissparnaðar.

• Við hvaða tímamark er miðað við þegar inneign er reiknuð?

  Inneign er reiknuð við gildistöku laganna þann 1. janúar 2012. Greiðslur sem berast í sjóði eftir þann tíma er ekki hægt að greiða út í fyrirframgreiðslu.

• Hvaða skattprósenta er reiknuð af hverri útgreiðslu?

  Ríkisskattstjóri hefur hækkað tekjuskattprósentu og tekjuviðmið. Allar útgreiðslu miðast við þessi breyttu skattalög.
  
  - Skattþrep 1 (37,34%) tekjuskattur á tekjur undir 230.000 kr.
  - Skattþrep 2 (40,24%) tekjuskattur á tekjur frá 230.000 kr. til 704.367 kr.
  - Skattþrep 3 (46,24%) tekjuskattur á tekjur yfir 704.367 kr.
  
  Þetta tók gildi nú um áramótin.

Gjaldeyrisviðskipti

• Er hægt að selja eða kaupa erlenda ferðatékka?

  Svar:
  Sala: Nei, bankinn selur ekki erlenda ferðatékka.

  Kaup: Já, bankinn kaupir erlenda ferðatékka.

• Er hægt að selja eða kaupa erlenda tékka?

  Svar:
  Sala: Nei, bankinn selur ekki erlenda tékka.

  Kaup: Já, bankinn kaupir erlenda tékka en aðeins af viðskiptavinum Landsbankans og verður viðkomandi að koma í sitt viðskiptaútibú.

  Fylla þarf út eyðyblað um kaup á tékkum þar sem m.a. er gefin yfirlýsing um að ef tékkinn fæst ekki greiddur erlendis, að hann gefi heimild fyrir að viðskiptareikningur hans verði skuldfærður fyrir upphæð tékkans ásamt áföllum kostnaði.

• Er hægt að millifæra af gjaldeyrisreikningi yfir á reikning í íslenskum krónum?

  Svar: Já, en óska þarf eftir sérgengi ef upphæð fer yfir viðmiðunarmörk.

• Er hægt að millifæra af íslenskum reikningi yfir á gjaldeyrisreikning?

  Svar: Nei, það er því miður ekki hægt.

• Er hægt að stofna gjaldeyrisreikninga?

  Svar: Já, það er hægt.

Efst á síðu

Verðtrygging og verðbólga

• Hvað er verðtrygging?

  Svar: Ávöxtun verðtryggðra reikninga samanstendur af vöxtum og verðbótum. Verðtryggingu er ætlað að tryggja raungildi innistæðu þannig að sömu vörur fáist fyrir innistæðuna þegar hún er tekin út, þ.e. hægt sé að kaupa sömu vörukörfu og áður að viðbættum þeim vöxtum sem innistæðan ber. Verðtrygging fjárhæðar á að tryggja að verðmæti hennar haldist óskert þrátt fyrir verðbólgu. Með öðrum orðum virkar verðtryggingin sem vörn gegn óvissu um þróun verðbólgu á tímabilinu sem um ræðir.

• Hvernig virkar verðtrygging?

  Svar: Breytingar á vísitölu neysluverðs, þ.e. verðbólga, er notuð til þess að reikna út svokallaðar verðbætur sem svo bætast við höfuðstólinn. Ef verðlag lækkar verða verðbætur neikvæð stærð. Verðtryggingin virkar þannig að breyting vísitöluneysluverðs í janúar 2009 gildir til verðtryggingar tveimur mánuðum síðar, þ.e. í mars 2009 en þá hækkar innistæðan (eða lækkar ef verðhjöðnun) sem nemur hækkun (lækkun) verðlags.

• Hvort er betra að vera með sparnaðinn verðtryggðan eða óverðtryggðan?

  Svar: Í stuttu máli fer það eftir áherslum hvers og eins (sjá svör við næstu tveimur spurningum).

• Hvenær er betra að vera með sparnaðinn verðtryggðan?

  Svar:
  - Þegar verðbólgan er hærri en fyrirfram var búist við er ávöxtun á verðtryggðum reikningum yfirleitt betri en af óverðtryggðum.
  - Þegar eigandinn vill tryggja raungildi höfuðstólsins.
  - Hentar vel þegar um er að ræða langtímasparnað en verðtryggðir reikningar eru bundnir í að minnsta kosti 3 ár.

• Hvenær er betra að vera með sparnaðinn óverðtryggðan?

  Svar:
  - Þegar verðbólga er lægri en fyrirfram var búist við er ávöxtun á óverðtryggðum reikningum yfirleitt betri en af verðtryggðum.
  - Þegar eigandinn vill alltaf hafa sparnaðinn lausan til úttektar því binditíminn er yfirleitt enginn eða mjög skammur.
  - Hentar vel fyrir varasjóð til þess að mæta óvæntum útgjöldum. Þegar stýrivextir lækka þá lækka jafnan óverðtryggðir vextir en lækkunin getur einnig haft áhrif á verðtryggða vexti. Tengslin eru þó ekki eins bein hvað varðar verðtryggða vexti. Sömuleiðis þá þýða háir nafnvextir ekki endilega að það sé betra að vera með sparnaðinn á óverðtryggðum reikningi.

• Af hverju geta verðbætur verið neikvæðar í einstökum mánuðum?

  Svar: Ávöxtun verðtryggðra reikninga samanstendur af vöxtum og verðbótum og eru verðbæturnar reiknaðar út frá vísitölu neysluverðs. Í reglum Seðlabankans um verðtryggða reikninga sem byggja á lögum um vexti og verðtryggingu segir: "Fyrsta dag hvers mánaðar skal höfuðstóll, sem staðið hefur óhreyfður sl. mánuð hafa tekið sömu hlutfallslegu breytingu og verður á vísitölu neysluverðs hvort sem er til hækkunar eða lækkunar.“"

• Hvað er verðbólga?

  Svar: Verðbólga er skilgreind sem viðvarandi hækkun almenns verðlags. Hækkun verðs einstakrar vöru eða hækkun verðlags í mjög stuttan tíma telst því ekki verðbólga.

• Hvað er verðhjöðnun?

  Svar: Verðhjöðnun má í raun lýsa með sama hætti og verðbólgu, en með öfugum formerkjum. Verðhjöðnun er skilgreind sem viðvarandi lækkun almenns verðlags. Lækkun verðlags í mjög stuttan tíma telst því samkvæmt skilgreiningunni ekki verðhjöðnun. Lækkun vöruverðs telst ekki heldur vera verðhjöðnun ef aðeins ein eða fáar vörur lækka, þannig að verðlag lækkar ekki að meðaltali.

Efst á síðu